joomsam.ruwiki-health.ru
آژانس خبری طالقان من - درویش عبدالمجید طالقانی خط شکسته را به کمال رساند

درویش عبدالمجید طالقانی خط شکسته را به کمال رساند

درویش عبدالمجید طالقانی خط شکسته را به کمال رساند درویش عبدالمجید طالقانی خط شکسته را به کمال رساند

خط شکسته و نام درویش تا به امروز با یکدیگر همراه‌اند، اگر کمال خط نستعلیق را به دست میرعماد بدانیم باید بگوییم که خط شکسته را نیز درویش به حد کمال رساند.

به گزارش آژانس خبری طالقان من / درویش عبدالمجید طالقانی فرزند عبدالله، خوشنویس، هنرمند، کاتب، عارف و شاعر ایرانی در حدود سال 1150 قمری  در روستای مهران از توابع طالقان زاده شد در منابع کهن، به اصلیت طالقانی او اشاره شده است و تنها روایت‌های محلی، ما را بر این می‌دارد که زادگاه او را مهران ثبت کنیم، مردم مهران این شعر را سینه به سینه نقل می‌کنند که روی یک مجری قدیمی حکاکی شده بود «بنوشته خط به زرورق آسمان نظر درویش طالقانی مهرانی المقر».

عبدالمجید طالقانی در جوانی زادگاه خود را ترک گفت و رهسپار قزوین و شیراز شد از آنجا راه اصفهان را در پیش گرفت و چون لباس درویشان بر تن داشت به «درویش» شهرت یافت وی خوشنویسی را از نستعلیق آغاز کرد و از روی خط میرعماد به تمرین پرداخت، او نستعلیق را نیکو و شکسته تعلیق را نیز خوش می‌نوشت.

سپس روی به شکسته نستعلیق آورد و شکسته را به عنوان خط تخصصی خود برگزید ابتدا از روی خط میرزا حسن کرمانی مشق می‌کرد و از مکتب میرزا شفیع حسینی مشهور به میرزا شفیعا الهام می‌گرفت تأثیر مکتب شفیعا در آثار بر جای مانده در این دوره از زندگی او به روشنی دیده می‌شود؛ ولی پس از سال 1179 قمری قواعد و آداب تازه‌ای برای شکسته در نظر گرفت او با طراحی نوین هندسه کلمات، به سبک مستقلی رسید و به ظرفیت‌های تازه‌ای دست یافت و زیبایی و شیوایی خط شکسته را به بالاترین حد رساند.

* وحدت همه حروف همانند

هیچ یک از متون، استاد شاخص و یا غیر مشهوری که عبدالمجید نزد وی تحصیل دانش کرده و یا از او سرمشق گرفته باشد، ثبت نکرده‌اند روایتی محلی می‌گوید که او تمرین‌های خود را از روزنی پایین می‌انداخت و آخر ماه آن‌ها را گردآوری و ارزیابی می‌کرد؛ درویش همه حروف همانند را وحدت بخشید و کلیتی منسجم داد؛ به گونه‌ای که تا به امروز کمتر چیزی به آن افزوده و یا از آن کاسته شده است.

او برای دوایر «س»، «ن» و «ی» قوسی یکسان در نظر گرفت و برای هر یک از حروف، شکلی نو و مستقل از نستعلیق و تعلیق تعیین کرد تندنویسی و اتصال حروف بر اثر سرعت کتابت، اساس کار او بود او سیاه‌مشق شکسته را رایج کرد ترکیب‌بندی قطعات شکسته نیز به دست او قاعده‌مند شد.

ترکیب‌بندی مطلوب درویش در قطعات غبار است در قطعات دفتری یا افقی، واژه‌های یک‌سوم ابتدای سطر را بر کرسی نشاند، یک‌سوم میانی را در دو ردیف بر روی هم آورد و در پایان سطر، حروف را در سه یا چهار مرتبه روی هم سوار کرد.

خط شکسته او در لطافت و ملاحت و استواری به اوج رسید و ترکیباتش بدون رقیب شد وی را واضع خط شکسته می‌دانند؛ زیرا کوشش او در تحول و تکامل این خط، کم از ابتکار و اختراع نداشت و این خط پس از او حیاتی تازه و رونق و رواجی روزافزون یافت.

* نام درویش و خط شکسته گره خورده‌اند

خط شکسته و نام درویش تا به امروز با یکدیگر همراه‌اند حاجت شیرازی در وصف خط سحرآمیز درویش چنین سرود «ای گشته مثل به خوشنویسی ز نخست مفتاح خزائن هنر خامه توست/ تا کرده خدا لوح و قلم را ایجاد ننوشته کسی شکسته را چون تو درست» وی صورت خالص خط شکسته را ترسیم کرد و از این رو هنرمندان بعدی تا به امروز به پیروی از شیوه او برخاستند هرچند که هیچ‌کدام به پای او نرسیدند.

از معروف‌ترین شاگردان درویش فضل‌علی بیک دنبلی، خواجه ابوالحسن خوشنویس فسایی، میرزا عبدالوهاب کلانتر، ملاعلی بن جمشید نوری، سید ابوالقاسم انجوی شیرازی، محمدباقر سروش اصفهانی، آقا محمدرضا کر، محمدجعفر اصفهانی و محمود قاسم مشهور به میرزا کوچک خواجویی اصفهانی را باید نام برد.

همچنین مطرح شده که محمدرحیم مایل اصفهانی نیز شاگرد درویش بود، هنرش که به اوج رسید با خط درویش پهلو زد، مغرور شد و درویش را در قطعه‌ای هجو کرد به همین خاطر موهبت خوشنویسی از وی گرفته شد؛ به گونه‌ای که کودکان از وی بهتر می‌نوشتند.

* خط شکسته را به کمال رساند

درویش عبدالمجید از ارکان چهارگانه خوشنویسان جهان به شمار می‌رود، میرعماد در نستعلیق، نریزی در نسخ، یاقوت مستعصمی در ثلث، بایسنقر در رقاع و عبدالمجید در شکسته، اگر کمال خط نستعلیق را به دست میرعماد بدانیم باید بگوییم که خط شکسته را نیز درویش عبدالمجید به حد کمال رساند.

درویش با ابداعات خود توانست توجه هنرمندان را به سوی خط شکسته جلب کند به گونه‌ای که مجالی برای خط تعلیق بر جای نماند درویش عبدالمجید مورد توجه ادیبان، دانشمندان و بزرگان بود؛ ولی انزوا را بیشتر می‌پسندید و هیچ‌گاه ازدواج نکرد.

* وطن ز یاد تو برد این علاقه‌ای که به اصفهان داری

شهرت درویش در تمام شهرهای ایران پیچید؛ ولی او اصفهان را پایگاه نشر هنر خود قرار داد وی شیفتگی خود به این شهر را چنین بیان می‌کند «وطن ز یاد تو برد این علاقه‌ای که مجید/ به اصفهان و به یاران اصفهان داری»؛ حتی در هندوستان نیز خواستارانی داشت ولی به آنجا هم نرفت.

درویش در حجره سردر مدرسه کاسه گران و مدتی در خانه محمد رشید بیک منزل داشت، او با سوز و شور فراوان، گاه غزل‌های عاشقانه می‌سرود و رباعی و ماده‌تاریخ می‌ساخت؛ در ابتدا «خموش» تخلص می‌کرد و سپس تخلص خود را «مجید» و «درویش» قرار داد وی از اعضای انجمن ادبی مشتاق به شمار می‌رفت و پیرو سبک بازگشت بود.

* هزار بیت خوشنویسی در یک‌شب

درویش، خوشنویس چابک و پرکاری بود چنانکه سفارش هزار بیتی را در یک‌شب به انجام رساند خطوط پانزده سال آخر عمر او به صورت کتاب، قطعه و مرقع در کتابخانه‌ها و مجموعه‌های خصوصی در ایران و جهان نگهداری می‌شود.

از آثاری که او کتابت کرده است، می‌توان به «مرقع خجسته»، «دیوان حافظ» (دو نسخه)، «گلچینی از غزلیات مشتاق»، «دیوان» مشتاق اصفهانی، «بوستان» سعدی، ترجیع‌بند هاتف اصفهانی، حواشی «قرآن مجید»، «لیلی و مجنون» مکتبی شیرازی، چند قطعه در موزه میرعماد، «گلشن راز»، نامه به حاجی لطفعلی بیکا، قطعه، جنگ اشعار، سفینه غزل، «مرقع کوه نور» که پنجاه قطعه نستعلیق شکسته با قلم‌های غبار، خفی و جلی، کتابت و سروده درویش از 1170 تا 1185 قمری که نمودار سیر تحول و تکامل هنر اوست، اشاره کرد.

«تحفه درویش» نیز برگزیده آثار استاد درویش عبدالمجید شکسته‌نویس طالقانی به صورت درهم نویسی است؛ از گران‌بهاترین آثار وی کتابت نسخه «کلیات سعدی» در سال‌های 1181 تا 1182 قمری است که در موزه کاخ گلستان تهران نگه‌داری می‌شود، اما نسخه‌های «دیوان» درویش هیچ یک به خط خود او نیست.

درویش، همزمان با هرج و مرج‌های داخلی می‌زیست او مدت‌ها با تب نوبه (مالاریا) دست به گریبان بود و سرانجام بر اثر همین بیماری در پانزدهم محرم 1185 ق در سن 35 سالگی در اصفهان درگذشت؛ مزار او در فضای جلوخان تکیه میر در تخت فولاد اصفهان قرار دارد سنگ مزار او در سال 1312 شمسی به کوشش استاد جلال‌الدین همایی پیدا شد و پس از تعیین محل دقیق، روی سکویی قرار گرفت.

سنگ مزار او از جنس مرمریت است که روی آن، آبگیر کوچکی به همراه تاریخ درگذشت به خط رقاع و اشعاری به نستعلیق است این اشعار، هفت بیت از آذر بیگدلی و نه بیت از رفیق اصفهانی است و دو ماده تاریخ را در بر می‌گیرد؛ در تاریخ 22 شهریور سال 1375 شمسی از چهارتاقی کوچک یادبود او بر فراز تپه‌ای در ورودی روستای مهران رونمایی شد سنگی در این بنا با اشعار آذر بیگدلی در رثای درویش به خط شکسته یدالله کابلی خوانساری به چشم می‌خورد.

مجموع رتبه (0)

0 از 5 ستاره
  • هیچ نظری یافت نشد

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر به عنوان مهمان

0